Filosofieseminars seizoen 2026-2027

Wensen we ons denken te verdiepen? Wensen we onze intellectuele horizon te verruimen? Wensen we andere, diepzinniger ideeën te horen over mens en maatschappij? Willen we zelfbewuster leven en denken? Willen we op een veel kritischer manier keuzes kunnen maken? Wensen we intellectueel uitgedaagd te worden? Wensen we iets anders te horen dan het alles overheersend sociaal-economisch discours dat ons te vaak als DE absolute Waarheid wordt voorgehouden?

Allemaal even geldige motivaties om wekelijks op maandagmorgen of -namiddag, met z’n allen samen (max. 16) en onder deskundige begeleiding, hedendaagse filosofische teksten te lezen, te toetsen aan de huidige realiteit en te becommentariëren vanuit onze eigen ervaringen.

Geen filosofische voorkennis vereist noch kennis van andere talen dan het Nederlands. Een open, kritische geest met een vleugje humor volstaat. Pen en papier zijn nuttige instrumenten. Wij zorgen voor jou voor een stoel, een tafel en een koffiepauze; een leuke babbel inbegrepen.

We starten op maandag 21 september om 9u.

1. Enkele filosofen over humor

Wat is humor? Soorten humor? Wat dachten Bergson, Freud, Daniel Sibony en andere filosofen over humor en lachen? Veel voorbeelden en training van de lachspieren verzekerd.

2. In de middag van het leven. Gabriël Prinsenberg. (€ 14. Uitgeverij SWP. 2014)

De lectuur van dit boek kan leiden tot een praktische oefening in levenskunst: het schrijven van je eigen levensverhaal. Hierin worden vaak verschillende standpunten verkend en het heden en verleden vanuit verschillende rollen bekeken. Selectiviteit, betekenisgeving en onnauwkeurigheid zijn troef. Vaak krijgen negatieve ervaringen uit het verleden toch nog een positieve glans. Een boekje vol handvaten om van je eigen levensverhaal een roman te maken en ervoor te zorgen dat ook je (achter)kleinkinderen nog weten wie en wat je voor iemand was. M.a.w., je eigen gesmeed wapen tegen roddel & vergetelheid van je eigen nagedachtenis.

3. Hoe je een beter mens wordt. (deel 1)

We leven in een woelige tijd met diverse crisissen. (klimatologisch, democratisch, geopolitiek, onderwijskundig, economisch-financieel, oorlog) Hoe kun je jezelf ontwikkelen om je staande te houden? Gaven moderne denkers uit de XXste eeuw levenslessen voor én een analyse van onze actuele problemen? Het uitgangspunt is dat een betere wereld ook bij jezelf begint. Geen dwingende morele precepten maar inspiratiebronnen. We starten met Erich Fromm, Jean-Paul Sartre en Albert Camus.

4. Slagen in het leven!? Geen toeval maar vaak bewust gedrag.

Wat verstaan we onder ‘slagen in het leven?’ Welke (morele) leefregels kunnen we thans als raad aan onze kleinkinderen geven? Wat kunnen we uit onze eigen ervaringen besluiten? Voor welke nieuwe uitdagingen staan onze (klein)kinderen? Veel stof tot nadenken & discussie.

5. “We willen een goed leven, maar jagen alleen na wat meetbaar is.” (H. Rosa)

Gesprek waarin hij genadeloos de huidige tijdsgeest fileert. Scherp, uitdagend, gedurfd.

6. Waarheidscrisis?

Voor sommigen is de waarheid in crisis. Maar wat betekent dat? Wat is waarheid en welke filosofische waarheidstheorieën bestaan er? Wat met de huidige stortvloed aan politieke leugens? Wat betekent waarheid voor ons? Zijn waarheid en democratie een siamese tweeling?

Is waarheid universeel? Absoluut? Wat dacht de Franse filosoof Foucault over waarheid? Hoe zit het met waarheid bij postmoderne filosofen?

7. Als vriendschap meer over bijpraten dan over beleven gaat.

Korte tekst die ons doet nadenken over vriendschap in superdrukke tijden. Veel stof tot nadenken over onze eigen ervaringen en wensen inzake vriendschap.

8. De vrijheid om te blijven.

We lezen en becommentariëren samen De vrijheid om te blijven. Pleidooi voor een bedachtzaam leven. Van de jonge Duitse filosofe Eva von Redecker. (Alfabet uitgevers, 2024, 175 p.) Zelden is vrijheid zo intens besproken als tijdens de pandemie: de bewegingsvrijheid werd sterk ingeperkt. Maar hoe duurzaam is zo’n beperkte opvatting van vrijheid in tijden waarin klimaatcrisissen en oorlogen hele gebieden onbewoonbaar maken en er steeds minder sprake is van een goed leven?

Volgens deze filosofe is het concept vrijheid toe aan een grondige herziening. Wat als we vrijheid opvatten als een plek waar we kunnen blijven?

9. Van mening veranderen hoeft niet jaren te duren. (tekst van Stine Jensen)

Korte tekst (3 p.) over meningsvorming en euthanasie. Veel stof tot nadenken, vraaggesprekken en discussie.

10. Discipline, zelfdiscipline, kadaverdiscipline, dedisciplinering, vrijheid.

Samen lezen en becommentariëren van het boek Discipline. Overleven in overvloed van de Nederlandse filosofe Marli Huijer. (Amsterdam, uitgeverij Boom, 2013, 274 p. circa € 25)

We leven in een wereld van ongekende mogelijkheden. Toch heeft de voor velen bestaande overvloed aan eten en drinken, kleding, tijd, informatie en media ook een keerzijde: hij leidt tot meer stress, overgewicht en besluitloosheid. We zouden grenzen moeten stellen aan de overdaad door discipline. Tegelijkertijd erfden we van de jaren 60 een grondig wantrouwen tegen iedere vorm van discipline, die ten koste zou gaan van onze vrijheid.

Deze filosofe onderzoekt op systematische wijze in een helder proza de moeizame verhouding tussen vrijheid en discipline. Waar komt onze weerzin tegen discipline vandaan? Wat betekent het om zonder discipline in een overvloed aan materiële, relaties, seks en keuzes te leven? Kunnen we discipline uitbesteden? Deze filosofe laat ons zien dat we discipline niet alleen moeten opvatten als gehoorzaamheid, maar ook als instrument om te bereiken wat we waardevol vinden.

Praktisch

Inschrijven tot en met 10/9 bij Marijke of Luc via vzwvrouwencentrum@skynet.be of ter plaatse. (openingsuren!) Opgeven van naam, adres, telefoonnr. mailadres en de gekozen cursus (‘filosofie’). Inschrijven na deze datum is mogelijk ALS er nog plaatsen vrij zijn.

Inschrijvingsgeld wordt per sessie betaald (€ 6). Er wordt voor de genuttigde koffie of thee tijdens de pauze een kleine bijdrage gevraagd. Nieuwe cursistes worden verzocht na een paar sessies ook lid te worden van vzw Vrouwencentrum. (€ 18/jaar)

Startdatum: maandag 21 september om 9u. Koffiepauze om 10u30. Afronding om 12u.

Cursusmateriaal: meebrengen: pen en papier en je leesbril.

De begeleider zorgt voor teksten, syntheses en zal je af en toe geestelijk uitdagen.

Begeleiding: Ivan Cloet (Master moraalwetenschappen, postgraduaat interculturele hulpverlening, ex leerkracht n-c zedenleer secundair onderwijs)